23 Şubat 2012

Engin ÖZPINAR

enginozpinar@olay.com.tr

Türkiye-Çin ilişkilerinde yeni dönem...

Çin Devlet Başkanı Yardımcısı Şi Jinping’in Türkiye ziyaretine medya pek ilgi göstermedi.

Bir kere Jinping, Çin’in müstakbel devlet başkanıydı.

Bir yıl sonra, hatta bu yılın sonunda devlet başkanlığı koltuğuna oturacaktı.

İkincisi, bu ziyaret dolayısıyla Çin, ilk kez “Türkiye’nin stratejik önemini” yüksek sesle vurguladı, altına kalın çizgi çekti.

Ve de Ortadoğu politikasındaki yeni rotasını buna göre belirleyeceğine ilişkin sinyaller verdi.

Üçüncüsü, dünyanın yeni süper gücüyle Türkiye arasında, Çin Uluslararası Radyosu’nun ifadesiyle, “çok sayıda” anlaşma imzalandı.

Jinping’in, Ankara’da Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’le görüşmesi sırasında, tarımsal ve finansal alanlarla iletişim alanında çeşitli anlaşmalara imzalar atıldı.

Bir Çinli grupla Türk tarafı arasında 4 milyar 300 milyon dolarlık bir proje sözleşmesi yapıldı.

Sözleşmede, Çin’in de Türkiye’den 490 milyon dolar değerinde ithalat yapması koşulu yer aldı.

***

Şi Jinping, Başbakan Erdoğan’la İstanbul’da yaptığı görüşmedeyse iki ülke arasındaki ilişkileri ve işbirliğini güçlendirmek amacıyla dört maddelik bir öneri listesi sundu.

Öneriler şöyleydi:

1-İki ülke arasındaki ticaretin dengeli ve sağlıklı bir şekilde gelişmesinin hızlandırılması…

2-Finansman ortaklığının genişletilerek Çin’in Türkiye’deki altyapı tesisleri yapımına yönelik yatırımlarının ve bu alandaki işbirliğinin artırılması…

3-Finansal işbirliğinin derinleştirilerek, karşılıklı ticaretin yerel para birimiyle yapılması ve döviz takası anlaşmasının bir an önce imzalanması…

4-Nükleer enerji ve havacılık gibi ileri teknoloji alanlarındaki işbirliğinin güçlendirilerek, yeni sıçrama noktalarının sağlanması…

***

Çin radyosunun web sitesindeki habere göre Başbakan Erdoğan da iki ülke arasında ekonomik işbirliğinin daha da yoğunlaştırılmasını arzu ettiğini bildirdi.

Bu arada Erdoğan, Türkiye’nin Çin’le bölgesel ve uluslararası sorunlar üzerinde temas ve eşgüdümü pekiştirmeye hazır olduğunu ifade etti; ayrıca, Türkiye’nin her zaman “Tek Çin” politikasını izlediğini yineledi, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Çin halkının tek meşru temsilcisi olduğunun altını çizdi.

***

1982’de Çin Komünist Partisi lideri Deng Şiaoping’in, “Zenginleşmek muhteşem bir şey” sloganıyla Çinlileri ticarete atılmaya teşvik etmesiyle başlayan kapitalistleşme süreci – ki henüz hiçbir ekonomist bunun nasıl bir kapitalizm olduğunu anlayabilmiş değil- yıllar içerisinde dünyanın ekonomideki yeni süper gücünü doğurdu.

***

Ve Şi Jinping’in Türkiye ziyareti de, adeta, iki ülkenin birbirini yeniden keşfetmesine yaradı.

Çin,Türkiye’nin üçüncü büyük ticari ortağı.

Çin’in elindeki verilere göre 2011 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 19 milyar dolar.

Çin ile Türkiye arasında 2001 yılından bu yana imzalanan proje sözleşme değeri 10 milyar doları aşmış durumda.

Projelerden en büyüğü Ankara-İstanbul  hızlı tren projesi.

Suriye sorunu hiç konuşulmadı mı?

Şi Jinping’in Türkiye ziyaretinden siyasi konulara ilişkin bir haber çıkmadı.

Jinping’in, Cumhurbaşkanı Gül ve Başbakan Erdoğan’la yaptığı görüşmelerde, örneğin, Suriye sorununun ele alınıp alınmadığı belli olmadı.

Oysa, yarın Tunus’ta yapılacak olan “Suriye’nin Dostları Konferansı”na Çin’in katılıp katılmayacağı merak ediliyordu.

Rusya ve Lübnan, konferansa daveti reddetmişlerdi.

Dünya, Çin’in kararını bekliyordu.